Ontdek Antwerpen, Brugge, Gent en Kortrijk tijdens een historische bierwandeling met gids.

Het Oerverhaal van Bier - deel 1

Het Oerverhaal van Bier - deel 1

Als je een willekeurig boek over bier openslaat, staat er altijd wel iets in over het ontstaan van bier. Deegkoeken en emmertarwe samen met wat water in een pot, nachtje laten staan en hup de volgende dag heb je bier. De term Tweestromenland valt, er wordt verteld over Mesopotamië en Assyrië, over de Babyloniërs en één of andere koning die iets met bier had. Hier en daar valt de naam van een biergod of biergodin … dan heb je het wel gehad. Trouwens, hoe weten al die geleerde bierschrijvers dat Egyptische bieren zo lekker waren?

Sommige bierauteurs - die zich als experts ontpoppen omdat er zo weinig is overgeleverd uit de oertijd - zullen het voor de volledigheid ook nog over de Grieken hebben en zeker over die oliedomme Romeinen, die a priori niet van bier hielden. Daarna gaapt er meestal een redelijk groot gat en spreekt men ineens over abdijen waarin monniken de beste bieren brouwden; meer specifiek opgedragen aan de Ierse heiligman Gallus in Zwitserland: Sankt-Gallen. Eeuwen, zo niet millennia, biergeschiedenis worden met gemak over het hoofd gezien. Dus laat ik er eerst maar eens een stevige stelling tegenaan gooien:

Bier is de oorzaak dat jager-verzamelaars zich als land- of akkerbouwers op vaste plekken gingen vestigen.

De eerste officieel erkende vaste standplaatsen waar bier werd gebrouwen zijn te vinden in een deel van het Midden-Oosten 10.000 jaar geleden. Azië (met name het Chinese Jiahu) volgt wat later, ongeveer 9.000 jaar geleden. In de Andes en Mesoamerika (Centraal-Amerika) ook weer iets later, 6.500 jaar geleden; alwaar het originele Chicha bier werd vermengd met roesopwekkende middelen, wat voor de drinker een duidelijk doel diende.

Officieus zijn de tijdsaanduidingen een stuk vloeibaarder, dat zal gaandeweg dit verhaal wel blijken. In China zijn ze er immers van overtuigd dat bier, als één van de 5 beste uitvindingen ooit in de oertijd, wel eens 12.000 jaar oud kan zijn. In de Andes werd waarschijnlijk 15.500 jaar geleden al bier geconsumeerd. Het ligt er dus een beetje aan hoe je er tegenaan kijkt.

De oudste religieuze locatie die onlangs is onthuld, is die van Göbekli Tepe, 11.500 jaar oud, gesitueerd op de hoogvlakte van Zuidoost-Turkije bij de grens met Syrië. Experts zijn ervan overtuigd dat de jager-verzamelaars zich hier groepeerden om godsdienstige plechtigheden te organiseren. In dit heiligdom bevinden zich kleinere ruimtes die een soort overkapte trogvormige massieve stenen kuipen – die eruit zien als kleine massieve koepels – huisvest van elk 150 liter; dit zijn de zogenaamde brouwdomen. Aangenomen wordt dat hierin de eerste bierachtige dranken werden geprepareerd op basis van wilde grassoorten. Eén kuip bevatte een schouderblad van een onager – een soort oerezel – waarmee perfect het schuimende gistende mengsel door elkaar kon worden geroerd. De roerstok was vroeger dus niets anders dan een ezelschouder.

Nog één enkele kanttekening in verband met specifieke datering. In de uitlopers van de Andes zijn bewijzen van bierbrouwen, ja zelfs van oude spirituele bierculturen gevonden. Al duizenden jaren kent men er de zogenaamde Chicha-rituelen aan afbeeldingen van natuurgoden werden opgehangen Chicha – een biertype oorspronkelijk gebrouwen uit aardappelen – bestond in gebieden die we nu kennen als Chili en Peru ruim 13.500 v.Chr.

Waarom we dan te min en onmin beweren dat bier afkomstig zou zijn uit het Aards Paradijs tussen de Tigris en de Eufraat, verklappen ik je graag volgende week!

Deel deze pagina: